بررسی پیدایش بیمه از قراردادهای باستانی تا نهادهای مدرن نشان میدهد که ایدهٔ تقسیم ریسک و حمایت جمعی، ابتدا در قالب وامهای دریایی، کمکهای صنفی و قراردادهای تجاری بروز کرد و بهتدریج به شکل شرکتها و بازارهای تخصصی بیمه در اروپا رسید.
صرافی فلامک معامالت بی واسطه، هزینه کمتر، سرعت بیشتر
اندیشههای اولیه: وامهای دریایی و قراردادهای «بِتری / بَترَی»
در متون باستانی مانند بینالنهرین و حقوق بابِل نمونههایی از قراردادهای تجاری وجود دارد که شباهت زیادی به بیمه دارند. یکی از ساختارهای اولیه، قراردادهای دریایی بود که در آن وامدهنده مبلغی به مالک کالا میپرداخت و در صورت غرق یا خسارت کشتی، بدهی بخشیده میشد؛
بدینصورت ریسک تجارت بین وامدهنده و تاجر تقسیم میشد. این قراردادها پایههای فنی بیمه دریایی را شکل دادند: تخصیص هزینه (قسط یا حق بیمه) در برابر تضمینی مشروط. همچنین در حقوق یونان و روم قراردادها و رویههایی برای اشتراک مخارج و خسارت میان همکاران تجاری ثبت شد که نشاندهنده شکلگیری اندیشه تقسیم ریسک در تعاملات اقتصادی است.
نهادهای حمایتی و صنفی در یونان، روم و چین
در یونان و روم باستان مؤسساتی شبیه صندوقهای اجتماعی (collegia و burial societies) وجود داشت که برای تدفین اعضا و پوشش هزینههای مشخص تشکیل میشدند. این نهادها از دل روابط صنفی و مذهبی ظهور کردند و عملکردی شبیه بیمه عمر و خدمات اجتماعی اولیه داشتند. در شرق آسیا نیز فرمهایی از کمک متقابل بین بازرگانان و جوامع محلی شکل گرفت؛
در چین نمونههایی از تشکلهای محلی برای پشتیبانی مالی اعضا در برابر حوادث و خسارات ثبت شد که نشاندهنده ریشههای جهانی ایده حمایت جمعی است.
بیمه دریایی و تکامل در قرون وسطی و رنسانس
با رشد تجارت دریایی در دورهٔ میانه و رنسانس، خصوصاً در بنادر مدیترانهای مانند جنوا و ونیز، نیاز به پوشش ریسکهای دریایی افزایش یافت. قراردادهای شفاهی و کتبی برای پوشش خسارت کشتی و محموله رواج یافت و گروههایی از سرمایهگذاران حاضر میشدند در ازای پرداخت مبلغی، خطر زیان را بپذیرند. این مرحله تحولی تکنیکی داشت: توسعه اصولی مانند ارزیابی خطر، تعیین نرخ برای مسیرها و محمولهها، و تقسیم ریسک میان چند سرمایهگذار که شاکلهٔ بیمه مدرن را آماده کرد.
پیدایش بیمه مدرن: آتشسوزی بزرگ لندن، لُیدز و شرکتهای نخستین
تحولات بزرگ در شکلگیری بیمه مدرن را میتوان در اروپا و بهخصوص در انگلستان دنبال کرد. پس از آتشسوزی بزرگ لندن در ۱۶۶۶، نیاز به بیمه آتشسوزی و مدیریت ریسک اموال محسوس شد؛
این تقاضا موجب تاسیس نخستین شرکتها و دفاتر تخصصی بیمه آتش و اموال شد.
همزمان بازار لُیدز (Lloyd’s of London) بهعنوان محل تجمع بیمهگران دریایی و سپس سایر انواع بیمه رشد کرد؛
جایی که ریسکها قیمتگذاری و قراردادها منعقد میشد.
در قرن هجدهم نیز شرکتهایی مانند Amicable Society (انگلستان، ۱۷۰۶) و بعداً شرکتهای بیمه عمر پدید آمدند که ساختارهای حسابداری و ذخیرهگذاری برای تضمین تعهدات را توسعه دادند.
نتیجهگیری و تأثیر بر نظامهای بیمهای امروزی
بنابراین اولین «سیستمهای بیمه» بهصورت پراکنده و بومی در قالب وامهای دریایی، صندوقهای صنفی و کمکهای متقابل پدید آمدند و بهتدریج با پیچیدهتر شدن تجارت و شهرنشینی به نهادها و بازارهای تخصصی تبدیل شدند. اصول اساسی—تقسیم ریسک، پرداخت مبلغی در ازای تضمین، و تشکل جمعی برای پوشش خسارت—از دوران باستان تا امروز ثابت ماندهاند؛
اما ابزارهای مالی، مقررات، و تکنیکهای ارزیابی ریسک طی قرنها تکامل یافتهاند تا بیمه به یکی از ستونهای امنیت اقتصادی مدرن بدل شود.
صرافی فلامک

کامنت ها
نرخ ارز متغیر یکی از بزرگترین موانع تجارت بین الملل بوده است
تاریخ: 5 آذر 1404 | زمان: 14:31:54[…] شکلهای صرافی را میتوان در بازارهای مبادلهای دوران باستان دید که صرافان محلی (money changers) وظیفهٔ تبدیل سکهها و […]